Jerzy Treder
Biografia
Jerzy Treder urodził się 14 kwietnia 1942 w Białej Rzece. W latach 1949–1951 uczęszczał do Szkoły Podstawowej w Redzie, a następnie do 1956 r. w Białej Rzece. Ukończył Liceum Pedagogiczne w Wejherowie (1956–1961). W 1961 zdał maturę, zdobywając kwalifikacje nauczycielskie, które po rocznej pracy w szkole podstawowej (Ciechocino, Reda) poszerzył w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku, uzyskując w 1967 tytuł zawodowy magistra filologii polskiej.
Po studiach wyższych był w latach 1968–1972 nauczycielem języka polskiego w Liceum Ekonomicznym w Sopocie – filia w Wejherowie. Jako magister został asystentem i starszym asystentem w WSP, a kolejne szczeble (od 1970) osiągnął na nowo utworzonym Uniwersytecie Gdańskim. Na UG doktoryzował się w 1973 na podstawie dysertacji Toponimia powiatu puckiego, napisanej pod kierunkiem Huberta Górnowicza, zaś stopień naukowy doktora habilitowanego uzyskał w 1987 na podstawie pracy Ze studiów nad frazeologią kaszubską (na tle porównawczym), awansując po tym na stanowiska: docenta (1987) i profesora nadzwyczajnego UG (1992). Tytuł profesora otrzymał 24 stycznia 1994, a stanowisko profesora zwyczajnego 1 marca 2002.
Pełnił funkcję wicedyrektora Instytutu Filologii Polskiej UG (1987–1990). Prowadził m.in. wykłady i ćwiczenia z gramatyki języka starocerkiewno-słowiańskiego, wykłady i ćwiczenia z językoznawstwa diachronicznego, wykłady monograficzne i seminaria magisterskie, wykłady i ćwiczenia z dialektologii, konwersatoria z kultury języka polskiego, ćwiczenia z leksykografii i onomastyki itd. Miał też zajęcia na studiach podyplomowych i z metodologii onomastyki na studium doktoranckim IFP UG (1978–1980). Pełnił dyżury w Telefonicznej Poradni Językowej WSP w Gdańsku, potem UG (1968–2001). W latach 2002–2011 był kierownikiem Zakładu Historii Języka Polskiego, Dialektologii i Onomastyki, a od 2003 recenzentem wniosków o granty na badania własne z zakresu językoznawstwa.
Pracował ponadto w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Słupsku (1988–1999), potem w Bałtyckiej Wyższej Szkole Humanistycznej w Koszalinie (1998–2002), gdzie był też kierownikiem Katedry Językoznawstwa.
Był członkiem Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego (od 1962), Polskiego Towarzystwa Językoznawczego (od 1971), Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego (od 1973), Gdańskiego Towarzystwa Naukowego (1978), członkiem Komisji Frazeologicznej Komitetu Językoznawstwa PAN (od 1979) i Komisji Słowiańskiej Frazeologii przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów (od 1992) oraz członkiem-założycielem Instytutu Kaszubskiego w Gdańsku (1996).
W swoich pracach zajmował się dialektologią, onomastyką, frazeologią. Dorobek naukowy prof. Jerzego Tredera obejmuje 370 publikacji, w tym 18 książek. Zredagował Słownik polsko-kaszubski Aleksandra Labudy (1982 – z Edwardem Brezą) i Słownik polsko-kaszubski Jana Trepczyka (wyd. 1994). W 2003 opracował i wydał na nowo Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego Stefana Ramułta.
Życie prywatne: Urodził się w rodzinie Władysława i Anastazji z domu Młyńskiej, jako najmłodszy z dziesięciorga dzieci (miał ośmiu braci i siostrę, która wcześnie zmarła). Jego ojciec był pracownikiem kolejništwa. W 1967 poślubił Gertrudę Kosirog. Miał dwoje dzieci: Mariusza i Justyny.
Zmarł w Wejherowie, pochowany 7 kwietnia 2015 na starym cmentarzu parafialnym przy ul. Gdańskiej w Redzie.